Een zeer belangrijk en nog altijd onopgelost raadsel in de genealogie van het geslacht Eijgenraam is de afkomst van Carel Bartholomeus Eijgenraam. Intensief speurwerk naar zijn mysterieuze moeder en onbekende vader heeft reeds vele verwanten en aanverwanten jarenlang beziggehouden. Tot nu toe echter zonder resultaat.
Carel Bartholomeus groeit op in Den Haag als een kansarm (bastaard)kind. Tachtig jaar later overlijdt hij als vooraanstaand zakenman en prominent burger van Dordrecht.
Volgens mondelinge familieoverlevering is Carel Bartholomeus geboren uit een concubinaat van zijn moeder met een Franse soldaat. Na verblijf in een weeshuis zou hij zijn opgenomen in het gezin van Johannes Pluijmakers ( RK, afkomstig uit Meerssen, Limburg) en Catharina Halverhout, en op 12-jarige leeftijd katholiek gedoopt. Het laatste wordt als verklaring gezien waarom er naast de protestante tak Eijgenraam een katholieke tak verrijst.
Feiten
Carel Bartholomeus wordt geboren op 4 augustus 1814. De geboorteaangifte vindt plaats in de burgerlijke stand registers van Den Haag.
(Klik op een afbeelding om de afbeelding te vergroten)
Tekst van de geboorte akte van Carel Bartholomeus Eijgenraam:
In het jaar achtien honderd veertien den zesde augustus des morgens ter elf uuren .Akte van geboorte van Carel Bartholomeus Eijgenraam, geboren den vierden augustus 1814 des namiddags half twee uren. Onechte zoon van Catharina Eijgenraam, oud twee en dertig jaren, naaister,wonende alhier.
‘t Kind is bevonden van het mannelijk geslacht, ingevolge de verklaring van Hendrik van Lanschot, oud 39 jaren, spekslager en van Johannes deRijke, oud 38 jaren, wielenmaker en (onduidelijk: volgens ) de verklaring van Jacoba van der Laan, oud 45 jarem, huisvrouw van Petrus Laurentius, vroedvrouw, allen wonende alhier. De welken, na gedane voorlezing hebben ondertekend: J. van der Laan, J. (onduidelijk Reijk), H. van Lanschot. Bevestigd door ons Mr. Adriaan Bachman, lid van het Provisioneel (Provinciaal?). Bestuur
Het eerste bekende woonadres van Carel Bartholomeus is van 1830 wanneer een volkstelling wordt gehouden. Carel Bartholomeus, 15 jaar oud, woont op het Lage Westeinde, wijk B, nr 308 (blz 76). Vanaf 1859 bekend als Westeinde 95.
In 1833 wordt Carel Bartholomeus opgeroepen als loteling in de krijgsmacht. Hij wordt ingedeeld bij de 10e afdeling infanterie nr 1455, tweede compagnie, derde bataljon.
In de 19e eeuw duurt de dienstplicht doorgaans drie tot vijf jaar, waarna de dienstplichtige met onbepaald verlof gaat. Na tien jaar volgt het definitief verlof. Iemand die wil trouwen vóór zijn definitief verlof moet daarvoor eerst toestemming aanvragen bij zijn legeronderdeel. Dit geldt ook voor Carel Bartholomeus wanneer hij wil trouwen. Het bewijs van toestemming (dd 6 juni 1839, afgegeven te Best, zit als bijlage bij de huwelijksacte van Carel Bartholomeus. Andere bijlagen zijn: een Certificaat van de Nationale Militie Provincie Zuid Holland waarop vermeld staat: lotingsnummer 555, Den Haag en een bewijs van onvermogen die het echtpaar vrijstelling geeft van het betalen van leges en zegels.
Op 3 juli 1839 trouwt Carel Bartholomeus met Antoinette, Sophia, Louisa van Zeeland.
Moeder Catharina Eijgenraam is persoonlijk aanwezig, getuige haar vernoeming in Carel Bartholomeus’ trouwacte, alsmede haar handtekening onderaan de acte. Gezien Catharina in de geboorteacte van Carel Bartholomeus 32 jaar is, moet ze dan ongeveer 56 jaar zijn.
Naast de vermeldingen in bovenstaande actes zijn tot op heden geen andere actes gevonden en zijn niet meer gegevens en feiten bekend. Catharina Eijgenraam verdwijnt even mysterieus als zij verschenen is, vragen achterlatend: wie was zij, waar kwam zij vandaan, wie waren haar ouders en had zij broers en zussen.
De rol van het gezin Pluijmaekers
Uit verhalen die in familiekring generaties lang de ronde doen, is sprake dat Carel Bartholomeus opgroeit bij het gezin van Joannes Pluijmakers (RK). Met het onderzoek naar de onbekende achtergrond van Carel Bartholomeus is er daarom ook gezocht naar feitelijke bijzonderheden over deze persoon. Dit heeft tot verrassende ontdekkingen geleid.
Joannes Pluijmakers (RK) wordt geboren op 5 oktober 1763 in Meerssen (L). Hij overlijdt te Den Haag op 24 februari 1845. Beroep: fuselier in het garnizoen van Den Haag (trouwacte); veteraan (geboorte acte Johanna 1820) en arbeider (overlijdensacte van dochter Dina 1818). Op 8 januari 1817 trouwt Joannes Pluijmaekers. Volgens de huwelijksacte is hij 53 jaar oud. De trouwacte wordt door hem niet ondertekend, daar Joannes, zo staat vermeld, verklaart niet te kunnen schrijven.
Afbeelding huwelijksakte Johannes Pluijmakers en Catharina Halverhout
De bruid van Joannes Pluijmaekers is Catharina Halverhout, naaister van beroep, 33 jaar oud, geboren en wonende te Den Haag. Zij is van huis uit Ned.Hervormd en komt van een familie van aanzien. Vader Philippus Halverhout is chirurgijn, daarnaast regent en boekhouder van het Oude Vrouwen- en Kindertehuis aan het Noordeinde te Den Haag. De familie voert een wapen. Ook Catharina’s broer Cornelis is chirurgijn. Hij tekent als getuige op de huwelijksacte van Catharina en Joannes Pluijmaekers. De ouders van Catharina zijn dan al overleden.
De overeenkomsten tussen Catharina Halverhout en Catharina Eijgenraam, (zoals de voornaam, het beroep en ongeveer dezelfde leeftijd) en de raakpunten van Catharina Halverhout met Carel Bartholomeus, roepen de vraag op of het hier gaat om een en dezelfde persoon. Feiten wijzen erop dat er tenminste van een meer dan oppervlakkige relatie sprake is geweest tussen beiden :
Catharina Halverhout, overlijdt als weduwe van Joannes Pluijmaekers, in Dordrecht op 11 juni 1849 op Voorstraat 324. Dit is het huis waarin Carel Bartholomeus de eerste jaren na zijn verhuizing van Den Haag naar Dordrecht woont (omstr. 1842) en een viszaak runt. Vijf dagen na haar overlijden wordt Catharina begraven in Den Haag. Zowel in Dordrecht als in Den Haag is een overlijdensacte van haar te vinden. Een andere bijzonderheid is het feit, dat Willem Hendrik Pluijmaekers, zoon van Catharina Halverhout, doopgetuige is in Dordrecht bij de doop (27 oct. 1843) van Carel Bartholomeus’ zoon Carel Wilhelmus Hendrikus (Bron Doopb.1809-1858). Belangrijk is ook de ontdekking dat het gezin Pluijmakers/ Halverhout bij de volkstelling van 1830 evenals Carel Bartholomeus Eijgenraam is ingeschreven op het huisadres, wijk B, nr 308; Westeinde 95
Handtekeningen van beide Catherina’s op respectievelijke actes vertonen echter geen gelijkenis met elkaar.
Ondertekening : huwelijksacte Catharina Halverhout (1817), ondertekening van Catharina Eijgenraam als getuige op het huwelijk van Carel Bartholomeus (1839) en Catharina Halverhouts ondertekening als getuige op het huwelijk van dochter Johanna (16 mei 1849) Zelfs tekent Catharina Eijgenraam met de naam C.Ygevam.
Het zij nog opgemerkt dat drie weken na het huwelijk van dochter Johanna in Den Haag, Catharina Halverhout in Dordrecht overlijdt (11 juni 1949).
Uit het huwelijk van Joannes Pluijmaekers met Catharina Halverhout zijn vier kinderen geboren: Dochter, Dina Joanna wordt zes maanden na het huwelijk geboren (juli 1817) en overlijdt zeven maanden oud op 9 febr. 1818. Op de overlijdensacte verklaart vader Johannes, veteraan (wederom) niet te kunnen schrijven. Er worden nog drie kinderen uit dit huwelijk geboren: dochter Johanna Cornelia (geb. 24 feb 1820), zoon Willem Hendrik (30 nov 1821), ook hier geen ondertekening van Joannes); en weer een dochter, Dina (19 april 1824). Ditmaal met ondertekening van vader Joannes.
Antoinetta is nog Nederlands Hervormd wanneer ze met Carel Bartholomeus trouwt. Pas tien jaar later op 6 juni 1849 (vijf dagen voor het overlijden van Catharina Halverhout(!), wordt zij ingeschreven in de Bonefatius kerk in Dordrecht. De eerste twee jaren na het huwelijk worden doorgebracht in Den Haag. Daar worden de eerste twee dochters geboren: Catharina (10 november 1839, drie maanden na hun huwelijk) en Sophia (14 dec. 1841). Het derde kind wordt aangegeven in Dordrecht (26 oct. 1843). Zo ook alle volgende kinderen (5). Carel Bartholomeus werkt aanvankelijk als bediende/ firmant in de vishandel van Jacobus Legel op Voorstraat no. 324, maar al spoedig neemt hij de zaak geheel over en in 1843 wordt de zaak voortgezet onder de naam CB Eijgenraam.
Carel Bartholomeus ontpopt zich in Dordrecht als een slim en succesvol zakenman. Na de jaren op de Voorstraat verhuist het bedrijf naar een monumentaal pand aan de Wijnstraat ”Waar eens de schouwburg was“. Dit pand, een patriciërswoning, gebouwd in 1735, zal CB en zijn nakomelingen, vijf generaties lang onderdak bieden.
Met vier zoons die voor dezelfde stiel kiezen komen er nieuwe vestigingen. Eerst in Den Haag en Amsterdam (Lodovicus)(zie foto op de startpagina) later in Antwerpen (Arnold). In 1875 wordt een vennootschap aangegaan tussen de gebroeders: Carel (CWH); Lodovicus (LThCL); Johannes (JPM) en Arnold (AN) Eijgenraam. De zaak in Dordrecht maakt bloeiende en minder bloeiende tijden door (oorlog). Orders komen vanuit het het hele land, maar ook daar buiten. Zelfs wordt verse zalm uit de Merwede geexporteerd naar Monaco en Hamburg.
Totdat, in de jaren zestig, de beslissing van de Nederlandse Spoorwegen valt om te stoppen met het snelgoed- en expressevervoer met personentreinen. Het versturen van verse vis door Nederland is daarmee van de baan en het einde van het bedrijf dat grotendeels draait op dit soort verzendingen komt daarmee in zicht. Pensionering en gebrek aan opvolging noopt het bedrijf in 1968 haar deuren te sluiten.
Al eerder heeft een splitsing plaatsgevonden in Dordrecht tussen de twee gebroeders Eijgenraam die als laatsten samen de zaak CB voerden. Wiet (AJW) Eijgenraam vertrekt rond 1955 naar Tilburg en begint daar een traiteursbedrijf. Met veel succes. Zijn zoon bArt zet de zaak later voort en alhoewel ietwat verschillend in aanbod van producten, wordt de traditie van het bedrijf voortgezet en wordt daarbij het logo: “Eijgenraam sinds 1843” nog altijd gevoerd.
De andere kinderen van Carel Bartholomeus, waaronder de twee oudste dochters Catharina en Sophia en zoon Lambertus zoeken hun weg in een geheel andere richting. Catharina wordt novice bij de zusters van Onze Lieve Vrouw in Amersfoort, ze overlijdt echter al op jonge leeftijd (27 jaar oud). Sophie, haar jongere zus, wordt bij dezelfde orde onder de naam zuster Lamberta, moeder-overste te Alkmaar,. Zoon Lambertus (LCL) wordt tot priester gewijd, hij is korte tijd huisprelaat van ZH Paus Pius, hoofdredakteur van het dagblad "De Tijd" en later rector van het” Maagdenhuis” in Amsterdam.
In 1895 overlijdt Carel Bartholomeus 81 jaar oud, na een rijk en werkzaam leven te Dordrecht. Zelf enig kind, legt Carel Bartholomeus met acht kinderen, twee en twintig kleinkinderen en een nog veel groter aantal achterkleinkinderen de kiem voor een grote katholieke tak Eijgenraam, die vanuit Dordrecht is uitgewaaierd naar vele andere streken. Voor genealogen zal er wat dat betreft nog veel te ontdekken zijn!
Echter, het onderzoek naar het verdere verleden is op een dood spoor beland. Immers, het is niet zeker wie moeder Catharina Eijgenraam is en waar zij vandaan komt. Is Eijgenraam haar eigen naam of is het de naam van de vader die zij gebruikt.
En daarbij rijst de vraag: Maakt Catharina deel uit van de protestante tak Eijgenraam?
In de protestante tak (Zie website, parenteel Pouwel Ingenraem, die zelfs teruggaat tot in de 16e eeuw) is nog geen Catharina gevonden die overeenkomt met de gegevens die over Carel Bartholomeus moeder bekend zijn.
De puzzel is nog niet opgelost, de zoektocht gaat voort!!
Met dank aan: Stans Stolte-Eijgenraam en Joop Gelissen.
